یکی از سوالات و ابهامات مهم در خصوص موضوع ضمانتنامه ها کارمزدی است که توسط ضامن/ضامن متقابل از متقاضی اخذ می گردد. موضوع کارمزد بعضا ابهامات و مشکلاتی را بین طرفین ایجاد می کند که علت آن عدم رفع این ابهامات در زمان صدور ضمانتنامه است. اما کارمزد چیست؟ کارمزد به زبان ساده حق الزحمه ای است که ضامن بابت انجام خدمات صدور ضمانتنامه و همچنین پذیرش تعهد آن دریافت می کند. باید توجه کنیم کارمزد بابت هر دو مورد مذکور دریافت می گردد مع هذا کارمزدی که بابت انجام خدمات است معمولا مبلغ کمتری است و عموما تحت عنوان هزینه از آن یاد می شود اما کارمزدی که بابت پذیرش تعهد دریافت می شود مبلغ بیشتری است که از نظر محاسبه بابت کل دوره ای که ضامن نسبت به ذینفع بابت ضمانتنامه متعهد است اخذ می گردد. میزان کارمزد اولا وابسته به نوع وثیقه ای است که ضامن دریافت نموده است. به هر میزانی که وثیقه معتبرتر باشد درصد کارمزد بیشتر است. معمولا حداقل کارمزد بابت وثایق نقدی و حداکثر آن بابت سفته است. ثانیا میزان کارمزد به نوع ضمانتنامه بستگی دارد. برخی ضمانتنامه ها ریسک مطالبه کمتری دارند و میزان کارمزد آنها کمتر است. عموما ضمانتنامه مناقصه در یک طبقه بندی و سایر ضمانتنامه ها در طبقه بندی دوم قرار می گیرند. بالاخره میزان کارمزد به دستورالعملها و مقررات بستگی دارد که عموما توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به تمامی بانکها ابلاغ می گردد و بر این اساس مشتریان می توانند مطمئن باشند که میزان کارمزد از یک بانک به بانک دیگر متفاوت نخواهد بود.
سه سوال مهم در زمینه محاسبه کارمزد وجود دارد که در اینجا تلاش می شود به آنها پاسخ داده شود:
1- کدام شخص متعهد به پرداخت کارمزد است؟ معمولا متقاضی یا طرف دستوردهنده که تقاضای صدور ضمانتنامه را به ضامن/ضامن متقابل ارائه می دهد متعهد به پرداخت کارمزد است اما طبق مقررات متحدالشکل ضمانتنامه های عندالمطالبه بهتر است که متعهد به پرداخت کارمزد در متن ضمانتنامه درج گردد که متاسفانه این امر در حال حاضر توسط بانکها رعایت نمی شود
2- آیا پس از ابطال ضمانتنامه ضامن می تواند کارمزدی اخذ کند؟ علیرغم آنکه تعهد ضامن با ابطال ضمانتنامه خاتمه می یابد اما مطابق مقررات داخلی بانکها در صورت عدم عودت اصل لاشه ضمانتنامه ممکن است مبلغ مشخصی تحت عنوان کارمزد ابطال نیز توسط ضامن اخذ گردد.
3- کارمزد ضمانتنامه از نظر تقویمی در چه دوره ای می بایست محاسبه گردد؟ مبدا محاسبه تاریخ صدور ضمانتنامه است و انتهای آن تاریخ سررسید. در این خصوص می بایست توجه داشت که سررسیدی می بایست ملاک محاسبه قرار گیرد که ضامن/ضامن متقابل تا آن تاریخ متهد است. این نکته از این نظر اهمیت دارد که معمولا سررسید تضمین متقابل چند روز بعد از سررسید ضمانتنامه می باشد و لذا دوره محاسبه کارمزد توسط ضامن و ضامن متقابل متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال اگر سررسید ضمانتنامه 92/07/30 باشد و سررسید تضمین متقابل 92/08/15 ملاک محاسبه سررسید برای ضامن تاریخ اولی و برای ضامن متقابل تاریخ دوم خواهد بود.
سعید تراشیون